Krótkie newsy

 

Budowa i biomechanika stopy. . . w telegraficznym skrócie

“Ludzka stopa jest machiną o mistrzowskiej konstrukcji oraz dziełem sztuki”
Leonardo da Vinci

Stopa składa się z 26 kości, 100 więzadeł, 33 stawów i 19 mięśni. Z czego wynika tak skomplikowana budowa tej małej części ciała?

Stopy są podstawą ciała i powstawały w czasie ponad 2 milionów lat ewolucji, kiedy nasi praprzodkowie poruszali się w pozycji spionizowanej. Dzięki skomplikowanej i wyrafinowanej budowie stopy są przystosowane do pełnienia swoich funkcji – są perfekcyjnym systemem amortyzacji same w sobie. Potrafią dopasować się do praktycznie każdego rodzaju powierzchni dzięki wzajemnemu oddziaływaniu dwudziestu sześciu kości powiązanych układem torebkowo-więzadłowym oraz mięśniami.

Ich budowa pozwala również na przenoszenie sił oddziaływających podczas kontaktu z podłożem do reszty ciała, tak by zachowywało ono równowagę oraz fizjologiczną sylwetkę. Wystarczy chociażby niewielkie podniesienie pięty względem przedniej części stopy, rzędu 1cm (co ma miejsce w większości tradycyjnych butów, nie mówiąc już o butach na obcasach), aby kąty ustawienia miednicy oraz kręgosłupa lędźwiowego uległy zmianie. Zmianie, która nie powoduje skutków w krótkim czasie, ale w perspektywie 10 lat sprzyja dolegliwościom bólowym na tle zmian zwyrodnieniowych. Wystarczy sztywna podeszwa, aby układ nerwowy nie otrzymywał wystarczającej ilości informacji z receptorów czucia powierzchownego i głębokiego w stopach, niezbędnych do utrzymywania fizjologicznego ustawienia sylwetki ciała oraz dokładnego wyczucia równowagi (m.in. dlatego w sportach walki ćwiczy się boso albo w obuwiu minimalistycznym, bo tam wyczucie położenia ciała i utrzymywanie równowagi mają krytyczne znaczenie).

Podstawę stopy tworzą dwa łuki, kluczowe w procesie amortyzacji. Jeden z nich, to biegnący wzdłuż stopy łuk podłużny. Drugi łuk, poprzeczny przedni, przebiega przez podstawę palców śródstopia. Rozmiar stopy zmienia się, kiedy na niej staniemy – stopa nieznacznie wydłuża się wzdłuż linii łuku podłużnego, a rozszerza się wzdłuż linii łuku poprzecznego. Właśnie dlatego rozmiar stopy mierzy się stojąc. Łuki stóp utrzymują się dzięki specjalnemu kształtowi kości, skomplikowanemu układowi ścięgien i mięśni, a także mięśniom łydek (m. piszczelowemu przedniemu i m. strzałkowemu długiemu). Ruch boso albo w obuwiu minimalistycznym wzmacnia te mięśnie i więzadła, przywracając stopniowo prawidłową funkcję stóp, osłabionych codziennym noszeniem tradycyjnego obuwia przez wiele lat.

Czy stopa, która stanowiła podparcie ciała i rozwijała się przez ponad 2 miliony lat może być tak wadliwa, że wymaga ciągłego protezowania za pomocą grubych, amortyzowanych podeszw, żeby z niej korzystać? Podeszw, które powstały zaledwie około 40 lat temu…

 

Wpływ obuwia na kondycję stopy i stawów kończyny dolnej

„Osłabiona nieaktywnością muskulatura stopy stanowi najważniejszy czynnik prowadzący do kontuzji. Na przestrzeni ostatnich 25 lat nieustannie osłabialiśmy nasze stopy, nie pozwalając im się zahartować.”
Dr Gerard Hartmann, irlandzki terapeuta, guru biegaczy długodystansowców

„Bardzo wiele kontuzji stóp i kolan – stanowiących dziś dla nas prawdziwą zmorę – bierze się stąd, że ludzie biegają w butach, które tak naprawdę osłabiają stopy, zmuszają stawy do zwiększonego wysiłku i powodują problemy z kolanami. Aż do 1972 roku, kiedy to Nike wynalazła nowoczesne buty sportowe, biegało się w butach o cienkich podeszwach. Ludzie mieli wówczas silniejsze stopy i o wiele rzadziej cierpieli na urazy kolan.”
Dr Daniel Lieberman, profesor antropologii fizycznej z Harvardu
Vin Lananny, główny trener drużyny Uniwersytetu Stanforda, uważa, że kiedy jego zawodnicy trenują boso, biegają szybciej i odnoszą mniej kontuzji. W czasie 10 lat jego podopieczni z drużyny biegaczy torowych i przełajowych zdobyli zespołowo pięć tytułów mistrzów NCAA (National Collegiate Athletic Association – organizacja zrzeszająca około 1200 instytucji, zajmująca się organizacją zawodów sportowych wielu uczelni wyższych w Stanach Zjednoczonch.) oraz 22 indywidualne.
„Pierwsze badania z prawdziwego zdarzenia [tj. wiarygodne badania dotyczące kontuzji u osób biegających] przeprowadzono pod koniec lat 70 ubiegłego wieku i od tego czasu liczba osób narzekających na problemy ze ścięgnem Achillesa tak naprawdę wzrosła o mniej więcej 10%, natomiast liczba urazów rozcięgna podeszwowego pozostała na mniej więcej tym samym poziomie” – jak widać coraz bardziej rozbudowane systemy amortyzacji nie zdołały zmniejszyć ryzyka kontuzji.
Dr Stephen Pribut, specjalista od urazów związanych z biaganiem, a także były prezes America Academy of Podiatric Sports Medicine (Amerykańskiej Podiatrii Sportowej)
Wg raportu naukowców z Biomechanics/Sports Medicine Laboratory na Uniwersytecie Oregon, który ukazał się w 1988 roku w „Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy”, stopa biegacza ulega stabilizacji, kiedy buty z amortyzacją z czasem niszczą się i przez to ich podeszwa staje się coraz twardsza. Podobne zjawisko zaobserwowano w treningu sportowców uprawiających gimnastykę. Czym grubsza była mata, na której ćwiczyli gimnastycy, tym gorzej znosili lądowania z przyrządów – albowiem instynktownie dążyli do równowagi, a kiedy stopy lądowały na miękką powierzchnię, uderzały w nią z większą siłą, żeby zapewnić ciału stabilność.

 

Inne ciekawostki

Alan Webb, najlepszy amerykański biegacz na dystansie 1600m, cierpiał początkowo na płaskostopie. W wyniku treningu boso, mięśnie jego stóp wzmocniły się, podbicie poszło w górę, a rozmiar stopy zmniejszył się z 46,5 do 43,5.

Najwięksi pasjonaci ultra maratonu pokonują biegiem 160km dziennie; niektórzy z nich biegają nawet dwa razy tyle w czasie cotygodniowych treningów. Osoby te nie mają zwykle żadnych znaczących urazów.
Podstawowe pożywienie Indian Tarahumara (w ich własnym języku nazywają się Raramuri) to produkty na bazie kukurydzy i fasoli. Potrafią przebiec 160km mając na nogach tylko sandały. Nie stosują rozgrzewki i rozciągania (podobnie zwierzęta, które też nie muszą tego robić przed biegiem), ale biegają od dziecka i ich układ ruchu jest w doskonałej formie.
Scott Jurek, światowej sławy ultramaranończyk, stosuje dietę wegańską – nie je żadnych produktów pochodzących od zwierząt. Należy do niego rekord – przebiegł 266,7km w czasie jednej doby, co odpowiada przebiegnięciu ponad 6 maratonów.